Boerencoöperaties
“Ieder voor zich” en “Survival of the fittest!”. Dit zijn de uitspraken die Karamoja niet vreemd zijn. Het klimaat, zowel letterlijk als figuurlijk, is vijandig en hard.
Bijna alle begroeiing draagt doorns, en voor jaren droeg elke man zijn eigen geweer. Na de ontwapening is dit veranderd. De regering heeft landbouw als speerpunt voor Karamoja aangewezen. Maar wie heeft de kennis om dit ook op te pakken?
Van oudsher zijn de Karimojong veetelers. Dit wordt nog steeds gedaan, maar de druk op het land wordt steeds groter, zowel van de bevolking als van de dieren. Waar vroeger het land in bezit was van de gemeenschap, wordt het land nu langzaam opgekocht door particulieren (en ook door de overheid). Het vee heeft steeds minder ruimte om te grazen, en de mensen krijgen minder ruimte om te wonen. Diverse en duurzame landbouw is het antwoord op deze problemen, maar verandering van gewoonten komt niet vanzelf. Voor meer informatie over landbouw in Karamoja: http://edn.link/7nxgwr (link naar een boek).
Karamoja Arts gelooft in het samen optrekken met elkaar, en zo in de praktijk laten zien wat mogelijk is. Landbouw in Karamoja is ontzettend afhankelijk van de onvoorspelbare regens. De overheid helpt om daarop in te spelen, d.m.v. weersvoorspellingen en onderzoek. De mensen zelf moeten leren flexibel te reageren op deze veranderingen in klimaat. Karamoja Arts brengt kennis in en bebouwt het land samen met de gemeenschap: pinda’s, sesam, en gierst zijn rijker en duurzamer dan de sorghum die hier van oudsher verbouwd werd. Ook zonnebloemen zijn geïntroduceerd, voor de olie.
Het klimaat is hard: mulchen is bijna onmogelijk door de vele termieten die de mulch heel snel opeten. Dus wordt er groene mulch geïntroduceerd: lablab, en allerlei andere droogteminnende bonensoorten.
Boeren kunnen al deze vernieuwingen niet alleen verwerken. Veel boeren zijn analfabeet. En hoewel boerencoöperaties eigenlijk niet bij de ‘ieder-voor-zich’-cultuur passen, is dit toch waar de oplossing ligt. In de afgelopen 15 jaar heeft Karamoja Arts behoorlijk wat netwerk opgebouwd, en wordt er samengewerkt met de gemeenschap. In de boerencoöperaties wordt gesproken over marketing, opbrengsten en welke gewassen er goed verbouwd kunnen worden. Ook bosbehoud en Agro-forestry worden besproken.
Onderwijs
Karamoja Arts is een lagere school (en kleuterschool) gestart in 2014. Deze is inmiddels doorgegroeid tot de hoogste klas (P7). Terwijl de boerencoöperaties hun werk doen in het bereiken van de volwassenen, is het alleen maar logisch om dezelfde lessen in samenwerking, marketing, gewassen en duurzame landbouw te geven aan de leerlingen van de lagere school. Zo wordt de nieuwe generatie al betrokken in de ontwikkeling van het gebied. De lessen zullen vooral gegeven worden aan P6 en P7: 12 tot 14/15 jarigen. In 2025 zullen de schooltuinen als uitgangspunt dienen voor de lessen.
Bosbehoud
Karamoja ontbost razendsnel. De bevolkingsgroei in Uganda, en daarbij de trek van de bevolking naar de steden waar werk is, is de laatste jaren hard gestegen. In de stad kookt men vooral op houtskool, op het platteland kookt men vooral op sprokkelhout. Dagelijks rijden er vrachtwagens vol met hout en houtskool naar de stedelijke gebieden. Er is nog veel bos in Uganda, en dat maakt dat de overheid minder alert is, maar de laatste jaren verminderd het verschrikkelijk snel. Langzaam komen er initiatieven voor minder verbruik van hout en houtskool, maar er is meer nodig!
Het bos in Karamoja zijn niet alleen maar bomen! Naar mate Karamoja Arts langer werkzaam is in het gebied, inmiddels 13 jaar, groeit de kennis van bomen en het gebruik ervan. De Karimojong hebben eeuwenlang overleefd met behulp van de bomen, nu komt deze overlevingstechniek in gevaar: fruit en zaden hielpen overleven in de droge tijd. Ook de medicijnen die vooral uit de bomen werden getapt, geplukt, gesneden, worden nu vervangen door goedkope antibiotica die de weerstand van vooral veel kinderen vermindert. In de lokale taal is het woord voor een medicijn hetzelfde als het woord voor boom: “Ekitoi”.
Karamoja Arts ziet de noodzaak van het behoud van het bos. De regering ziet dat deels ook… maar wat zijn alternatieven voor brandhout en houtskool? Er moet meer bewustwording komen.
